| تبليغات | X |
صابئين مندائي را ميتوان مردماني صنعتگر و شهرنشينی دانست كه نميتوان ايشان را از «طلاي اهواز» يا «طلاي صبي» و ميناكاري جدا کرد تا آنجا که در خوزستان برخی از مردم عامی از اصطلاح طلافروش برای خطاب و معرفی صابیئن استفاده می کنند (شخصاً شاهد بودم که وقتی جوانی مسلمان جهت مبادرت به امر ازدواج در مورد دختری از اقلیت صابئین مندایی تحقیق می کرد ، همسایهء آن دختر به مرد مسلمان گفت که اینها مسلمان نیستند ، طلا فروشند)!!!.
صنعت نقره و مینا کاری شاید شغل اجدادی و باستانی این قوم باشد ،چرا که اینان پیش از حضور در جلگهء خوزستان ،در محلی در فلسطین امروزی به نام مدیان mediyan زندگی می کرده اند که در زبان سریانی بطور واضح و روشن به معنای مرد نقره کار می باشد.
صنعت ميناكاري روي طلا و نقره ،گونهاي از صنايع دستي است كه منحصر به صابئين مندائي بوده و غير از ايشان كسي در خوزستان به اين هنر و صنعت اشتغال ندارد. طرحهايي كه مندائيان براي ميناكاري به كار ميبرند، طرحهايي برگرفته از حال و هوا و فرهنگ عمومي منطقه است. نقوش قايق و نخل و شتر بيشترين نقشهاي به كار رفته در ميناكاري مندائيان هستند و به كارگيري اين نقوش ويژه مهر ميناكاري مندائي است،هر چند که جواهر کاران کشورهای عربی مانند یمن و حجاز نیز دقیقاً همین طرحها و نقوش را تقلید نموده اند ولی بنا به اقرار همهء صنعتگران این هنر ،نقوش مندایی از زیبایی و حس خاصی برخوردار است که سایر اقوام و ملل از آن بی بهره اند.
ميناكاريهای اهواز معمولاً در بخشي از مغازهء طلا و نقره فروشي انجام ميشود و كارگاههاي مستقلي براي انجام این کار وجود ندارد.
روال كار براي ميناكاري به اين صورت است كه ابتدا صفحات طلا يا نقره به اندازههاي مناسب براي ساختن قطعهء موردنظر بريده ميشود و سپس روي قالب گذاشته ميشود و با كوبيدن، طرح موردنظر را روي آن نقش ميكنند.
پس از آن،قطعه را كمي با سوهان ميسايند تا قسمتهاي برجسته آن با یکدیگر هم طراز شوند. بعد از آن پودر مخصوص ميناكاري را روي قطعه قرار ميدهند. اين پودر به رنگ سياه و متشكل از نقره و مس و گوگرد است كه در اثر حرارت ذوب ميشود و به شكل لعاب در ميآيد. براي اينكه پودر مينا به لعاب تبديل شود، قطعه را كه رويش با پودر پوشانده شده است با آتش حرارت ميدهند تا پودر ذوب شده و روي قطعه پخش شود.
براي تثبيت مينا روي قطعه، آن را براي لحظاتي در اسيدسولفوريك قرار ميدهند و سپس آن را خارج ميكنند و با سمباده ميسايند تا قسمتهاي برجستهء كار كاملاً از زير مينا خارج شود و مينا كه حالا به شكل لعابي سياه رنگ در آمده در بخشهاي گود كار باقي بماند.
بخش انتهايي اين كار، قلمكاري روي قطعه است. قلمكاري روي بخشهاي برجستهء كار كه مينا رويآنها پوشانده نشده انجام ميگيرد و به وسيلهء قلمكاري طرح مورد نظر با حكاكي خطوط روي قطعه تكميل ميشود.
براي انجام حكاكي قطعههاي كوچك، آنها را روي تختههاي چوبي آغشته به لاك قرار داده و با كمي حرارت آنها را روي لاك ميچسبانند. بعد از حكاكي نيز با مقداري حرارت آنها را از تخته جدا ميكنند.
زيور آلات مينا شامل انگشتر، دستبند، گردنبند، گلسينه و... است، ولي غير از اينها ميناكاري روي قطعات بزرگتر مثل جعبهء جواهرات و سرویس های طلا ،قندان ،زیر سیگاری ،شیرینی خوری و...هم انجام ميشود.
ميناكاري سنتي به شيوهاي كه توصيف شد و با ميناي سياه ساخته ميشوند. ولي امروزه به علت تقاضاي بازار ميناهاي رنگي قرمز و سبز و آبي با طرحهاي گل و فانتزي نيز در اهواز ساخته ميشوند.
مینا کاران صبی اهواز، چیره دست ترین مینا کاران ایران و حتی جهان محسوب می گردند،از جمله شیخ جبار طاووسی،گنزورای بزرگ صابئین مندایی ایران که خود یکی از بهترین استادکاران این هنر-صنعت می باشد، تا آنجا که در کشورهای دیگر،حتی استرالیا و ایالات متحده با دیدن مهر ایشان، اعتبار قطعه مشخص شده و دیگر کسی در صدد تحقیق و بررسی بیشتر برای شناختن آن جواهر بر نمی آید.
اقتضاي بازار كلاً روي توليد مينا هم تأثير گذاشته است. ميناكاري، كاري پرزحمت و با اجرت نسبتاً پايين است و خريد و فروش طلا ميتواند در آمد بهتر و راحتتري به دست دهد. به همين علت بيشتر مندائيان امروزه ترجيح ميدهند كه بيشتر به خريد و فروش طلا و نقره بپردازند تا آنکه بخواهند روی این فلزات گرانبها کاری انجام دهند.
اما هنوز تقاضا براي ميناهاي سنتي و «طلاي صبي» وجود دارد و همين باعث ميشود كه ميناكاري همچنان رونق داشته باشد و در اغلب طلافروشيها و نقره فروشيهاي اهواز ميتوان نمونههايي از اين ميناهاي ساده و زيبا را مشاهده كرد.
بازدید کنندهء گرامی :
برای دیدن عکسهای بیشتر از این صنعتگران هنرمنداينجا را کلیک کنید.
